|
Vaak wordt gezegd dat de afwikkeling van een nalatenschap
een simpele aangelegenheid is. Het tegendeel is waar. De afwikkeling
bezorgt erfgenamen doorgaans veel hoofdbrekens, en dit in een voor
hen toch al niet zo makkelijke periode. Wat komt er allemaal kijken
bij het afwikkelen van een nalatenschap? Welke problemen kunnen zich
voordoen? In dit korte artikel probeer ik de lezer een
waarheidsgetrouwe indruk te geven.
Testament?
Het begint bij de vaststelling van wie gerechtigd zijn tot de
nalatenschap en in welke mate. Is er een testament? Zoniet, dan
wijst de wet de erfgenamen aan. Maar welke wet? De Nederlandse of de
Spaanse? Indien er geen testament is, is het antwoord op deze vraag
afhankelijk van feitelijke omstandigheden. De Nederlander die geen
testament gemaakt heeft, heeft die beslissing mogelijk gebaseerd op
het Nederlandse erfrecht, op grond waarvan het maken van een
testament vaak niet nodig is. Dan is uiteraard niet gerealiseerd dat
de gevolgen heel anders luiden als op grond van de omstandigheden
het Spaanse recht op zijn nalatenschap van toepassing is. Voor de
adviseur is dan een zware taak weggelegd. Met in achtneming van de
Spaanse wet zal hij trachten om - in overleg met alle erfgenamen -
een resultaat te bereiken dat de wensen van de erflater zoveel
mogelijk benadert. Een moeilijke opgave. Hebben sommige erfgenamen
namelijk op grond van het Spaanse erfrecht sterkere rechten
verkregen, dan zullen zij niet altijd even makkelijk afstand hiervan
doen. Als bijvoorbeeld broers of neven (bloedverwanten in de zijlijn)
op grond van het Spaanse recht erfgenamen zijn, zijn de rapen
helemaal gaar. De Spaanse notaris is namelijk niet bevoegd om voor
een dergelijke nalatenschap de akte van verdeling op te maken.
Slechts de Spaanse rechter is in dit geval bevoegd. U kunt zich
voorstellen wat dit betekent voor de eenvoud en snelheid waarmee
deze nalatenschap kan worden afgewikkeld. Wie had dit alles van te
voren gedacht? De erflater blijkbaar niet, want dan had hij wel een
testament gemaakt.
Geen testament
Maar ook de aanwezigheid van een testament is allerminst een
garantie voor een eenvoudige afwikkeling. Ook dan is te vaak onzeker
welk recht op de nalatenschap van toepassing is, omdat verzuimd is
een duidelijke rechtskeuze in het testament op te nemen. Zo is een
Nederlands testament dat moet worden uitgevoerd als op de
nalatenschap het Spaanse recht van toepassing is vaak nog
rampzaliger dan het ontbreken van een testament. Immers, de wensen
van de erflater staan duidelijk op papier, maar even duidelijk is
dat die wensen grotendeels niet, of mogelijk slechts met kunst en
vliegwerk kunnen worden vervuld. De dwingende regels van het Spaanse
recht walsen dwars door het testament heen. Het resultaat zal dan
bepaald worden door de kwaliteit van de juridische begeleiding. Niet
slechts de medewerking van alle erfgenamen is vereist, maar ook
fiscale schade zal daarbij zoveel mogelijk moeten worden voorkomen.
Van een eenvoudige afwikkeling is dan al lang geen sprake meer.
Dan is er nog de mogelijkheid dat er meerdere testamenten naast
elkaar gelden. Nog altijd zijn er adviseurs die ten onrechte beweren
dat wie bezittingen in Spanje heeft, naast een Nederlandse testament
ook over een Spaans testament dient te beschikken. De meest
dramatische variant is wel het Spaanse testament dat erfgenamen
benoemt voor alleen de Spaanse bezittingen. Op grond van het
Nederlandse erfrecht, is dit een verboden bepaling! Een erfgenaam
kan namelijk slechts gerechtigd zijn tot de gehele nalatenschap, of
een breukdeel daarvan. Als oplossing dient het Spaanse testament dan
als onderdeel van het Nederlandse testament geïnterpreteerd te
worden. Dit lukt wel als de neuzen van de erfgenamen dezelfde kant
op wijzen, maar owee als dat niet zo is. Een bindende interpretatie
|
 |
