|
In 1989 werd door Nederland het Haags Erfrecht Verdrag (HEV)
ondertekend, op basis waarvan bepaald wordt welke wetgeving op een
nalatenschap van toepassing is of kan zijn. Wat houdt dat verdrag
nou precies in en op wie is het van toepassing? In dit artikel zal
ik ook mijn mening geven over de wenselijkheid van dit verdrag.
Conflictregels Internationaal erfrecht
Als een Nederlander overlijdt en enkel goederen in Nederland heeft,
is duidelijk welk erfrecht van toepassing is op zijn nalatenschap,
namelijk het Nederlandse. Hetzelfde geldt voor een Duitser in
Duitsland, een Spanjaard in Spanje, enz. Het nationale erfrecht is
dan steeds van toepassing. Iets anders is als iemand bij zijn
overlijden goederen in een ander land heeft. Voor wat betreft de
afwikkeling van de nalatenschap in het “buitenland” zal men eerst
moeten bepalen welke regels dit land van toepasing acht. Daar kunnen
dan hele andere regels van toepassing zijn. Dan ontstaat er een
conflict tussen de twee (erf)rechtssystemen. Om dit op te lossen
heeft elk land zijn eigen regels. Die noemen we de conflictregels.
Elk land zal zijn eigen boekje doorlopen en daarna pas eventueel
verwijzen naar de regels van het land van de overledene. Zo heeft
Frankrijk bijvoorbeeld het meest simpele systeem: op de nalatenschap
van alle buitenlanders in Frankrijk is de Franse wetgeving van
toepassing; andere landen zijn wat genuanceerder.
Het verdrag
Het HEV stelt dat er op de nalatenschap van een buitenlander die
langer dan vijf jaar onafgebroken in een ander land woont, het
erfrecht van het land van residentie van toepassing is. Voor
Nederland betekent dat, dat het zowel van toepassing is op de
buitenlanders in Nederland als op de Nederlanders in het buitenland.
(Daar waar dit buitenland dat toelaat, dus bijvoorbeeld niet in
Frankrijk.) Verder stelt het verdrag dat iemand die in het
buitenland woont wel altijd kan kiezen voor de toepassing van zijn
eigen nationale erfrecht. Die keuze moet dan in een testament worden
vastgelegd.
Buitenlanders in Nederland
Voor de Nederlandse notaris is dit verdrag een geweldig accoord voor
de afwikkeling van nalatenschappen van buitenlanders in Nederland.
Als zij eenmaal vijf jaar in het bevolkingsregister ingeschreven
staan, hoeft men nooit meer terug te vallen op de nationale regels
van een Duitser, Spanjaard, Marokkaan of Chinees. Men past gewoon
het Nederlandse erfrecht toe. Ook kunnen deze al vanaf de eerste dag
van hun residentie in hun testament voor het Nederlandse erfrecht
kiezen. Het HEV lijkt dus een geweldig verdrag.
Nederlanders in het buitenland
Laten we voor het gemak uitgaan van Nederlanders in Spanje. Het
Spaanse erfrecht stelt dat op de nalatenschap van een overledene de
wetgeving van zijn land van toepassing is. Het Nederlandse erfrecht
dus. Dit stelt echter weer, volgens het HEV, dat na vijf jaar
terugverwezen wordt naar het land van residentie: Spanje dus. Spanje
accepteert deze terugverwijzing. Tot zo ver nog heel duidelijk.
Echter: wat is residentie? Het verdrag vermeldt dat het gaat om de
feitelijke woonplaats van de overledene. Voor een buitenlander in
Nederland aanvaardt de Nederlandse notaris de registratie in de
basisadministratie (en gaat vaak gewoon voorbij aan de feitelijke
residentie...). In Spanje hebben we echter te maken met fiscale
residentie, feitelijke residentie, gemeenteregister,
residentenregister, NIE nummer, enzovoort. Wanneer is men eigenlijk
resident? Er is vaak geen touw aan vast te knopen. Regelmatig hoor
ik dan ook van Nederlanders die misschien in geen jaren voet op
Nederlandse bodem hebben gezet, dat ze resident in Nederland zijn.
Daar had het HEV niet in voorzien. Wie stelt de feitelijke
residentie vast als er een conflict tussen de erfgenamen bestaat,
waarbij de toe te passen
|
 |
